reclaimed ground

Luxemburg vindt zich elke generatie opnieuw uit, en de architectuur volgt. In anderhalve eeuw ging het van vestingstad naar staalnatie, van staalnatie naar Europese hoofdstad en vandaag herbestemt het zijn eigen industriële verleden. Elke stap liet sporen na in het landschap, en elke nieuwe generatie bouwt verder op wat de vorige achterliet. Daardoor voelt het land aan als één groot bouwlaboratorium. 

Vanaf 1870 maakt het ijzererts van de Minette-regio van Luxemburg een staalmacht. Toen die industrie in de jaren 70 in crisis ging, koos het land voor reconversie. In Differdange werd een voormalige fabriek van ArcelorMittal omgebouwd tot 1535° Creative Hub, genoemd naar de smelttemperatuur van ijzer. In Belval staan de hoogovens nog overeind tussen de universiteitsgebouwen, met het Maison du Savoir en het Luxembourg Learning Center. In Dudelange zien we hoe VEWA, de vroegere wagonwerkplaats, opnieuw tot leven komt als creatieve plek. Vlakbij drijft op een vroeger koelbekken de Floater van M3 Architectes en kunstenaar Franck Miltgen. 

Op het plateau van Kirchberg groeit sinds de jaren 60 een volledig nieuw stadsdeel. We bezoeken het Mudam van I.M. Pei en de Philharmonie. Bij de Europese Investeringsbank toont Ingenhoven hoe een “horizontale wolkenkrabber” met een glazen schil van 170 meter lang als klimaatbuffer werkt. En we sluiten de dag af bij het Hof van Justitie van Dominique Perrault en zijn twee gouden torens. (onder voorbehoud van goedkeuring door het Hof)

Met de snelle bevolkingsgroei krijgen steeds meer wijken een eigen watertoren, en gemeenten maken van die noodzaak een statement. Een watertoren is vaak het hoogste en meest zichtbare gebouw van een gemeente, en wordt daarom geregeld via een architectuurwedstrijd toegewezen. Het resultaat is een verzameling hedendaagse landmarks. We bezoeken de nog steeds operationele Château d’eau Rebierg van Reuter Architectes en Waassertuerm + Pomhouse, een voormalige watertoren en pompstation uit de jaren 20 die Kaell Architecte ombouwde tot een plek voor fotografie.

Wat deze reis zo bijzonder maakt, zijn de mensen die ons ter plaatse ontvangen. In LUCA vertelt Fabeck Architectes hoe ze samen met 2001 een flessenafvullerij uit de jaren 50 ombouwde tot architectuurcentrum. CBA Architectes, al decennia een van de grote namen in Luxemburg, leidt ons zelf rond in het Nationaal Museum, waarvan de helft van de niveaus in de rots is uitgehouwen, en in het Conservatoire, met de uitbreiding en het gerenoveerde auditorium. Alain Linster gidst ons over de campus van Belval, waar universiteit en hoogovens naast elkaar staan. M3 Architectes, mee betrokken bij de uitbreiding van het Hof van Justitie, vergezelt ons in Kirchberg en toont ons later ook de Floater. Aan de Moezel ontvangt Valentiny hvp Architects ons in Remerschen, de thuisbasis van François Valentiny, wiens handschrift je in de hele wijnstreek terugziet. Bij Domaine Claude Bentz toont Jil Bentz hoe architectuur en wijnbouw elkaar vinden. En 2001 duikt de hele reis op: van het Maison du Jeune Peuple tot de Casinotuerm in Ehnen. (onder voorbehoud van beschikbaarheid van de betrokken architecten)