Curating the Gulf States: My Journey as a planopli Intern.

geschreven door Mena Alazzawi | 18 mei 2026

Tijdens dit proces werd ik geconfronteerd met de hardnekkige clichés die de regio omringen. In de gangbare beelvorming worden de Golfstaten vaak gereduceerd tot twee uitersten: de glinsterende extravagantie van nieuwe wolkenkrabbers of een nostalgisch, bijna oriëntalistisch beeld van de woestijn. De werkelijkheid die ik mocht cureren, is echter vele malen gelaagder, intellectueler en diepgewortelder.

Om deze nuance tastbaar te maken, licht ik hieronder enkele sleutelprojecten uit die voor mij de essentie van deze architecturale transformatie belichamen: projecten waar de geschiedenis niet wordt weggepoetst, maar juist wordt vertaald naar een nieuwe, uitdagende vormentaal.

Saudi Arabia: The Desert Dialogue

In Saudi-Arabië is de culturele heropleving nergens zo voelbaar als in AlUla. Het is de plek waar kunst, architectuur en het eeuwenoude woestijnlandschap samensmelten tot één geheel. 

In de leegte van de woestijn is stilte nooit echt stil; het is een eeuwenoude taal van wind en zand. Waar de Arabische poëzie vroeger de contouren van het landschap bezong, neemt de hedendaagse architectuur in AlUla die pen nu over. Hier, in de schaduw van de zandstenen rotsen, vloeien kunst en architectuur samen in een nieuw dialoog met de woestijn.

Desert X AlUla is geen tentoonstelling, maar een verstild gesprek tussen de menselijke hand en de ongetemde horizon.

Bahrain: Texturen van de Tijd

Bahrein vraagt om een ander tempo. Hier staat de Parelroute centraal: een fijnmazig spoor door de straten van Muharraq waar de tijd niet in jaren, maar in texturen wordt gemeten. Het is een landschap van verfijnde, hedendaagse interventies die zich als een kostbaar sediment nestelen tussen de oude muren.

In het werk van Anne Holtrop wordt deze ervaring tastbaar. Zijn ontwerpen bezitten de abstracte scherpte van de 21ste eeuw, maar lijken tegelijkertijd voortgekomen uit een primordiale traagheid. Het Siyadi Pearl Museum vouwt zich als een massief volume tussen de historische bebouwing, afgewerkt let een gelaagde, ruwe kalkbepleistering. Het is architectuur die de ambachtelijke herrinering van het eiland niet nadoet, maar op een abstracte manier herinterpreteert in het straatbeeld.

Qatar: Klimatologische Logica

n Qatar vinden we een krachtig weerwoord op de vluchtige glazen architectuur: de Qatar University van Kamal El Kafrawi. Dit ontwerp uit de jaren ’70 is geen verzameling losse gebouwen, maar een intelligent, modulair systeem van achthoekige volumes die als een labyrintisch weefsel op de rand van een wadi liggen.

El Kafrawi verving de noodzaak voor constante airconditioning door een vernuftig samenspel tussen wind en schaduw. Door honderden windvangers (malqaf) en mashrabiya’s te integreren, weet hij de bries te vangen en het felle zonlicht te filteren tot een zacht schaduwspel. Het complex, gebouwd met modulaire betonstructuren en verrijkt met calligrafische lichtkoepels, is een heruitvinding van islamitische tradities in de taal van het modernisme.

Emiraten: Ruimte voor Interactie

In de Emiraten krijgt innovatie in het onderwijs een organische vorm. De Al Fanar School in Dubai, ontworpen door het lokale bureau Emkaan, breekt met de klinische traditie van rigide schoolgebouwen. Hier is de architectuur direct verbonden met de manier van leren; het gebouw zelf fungeert als een instrument voor creatieve vorming.

De school bestaat uit clusters van witte, kegelvormige koepels die verbonden zijn door vloeiende, slingerende paden. Door elke scherpe hoek of rechte lijn te vermijden, ontstaat een landschap dat uitnodigt tot verkenning en beweging. Binnenin de hoge koepels zorgen cirkelvormige daklichten voor een dynamisch spel van natuurlijk licht, waardoor de leerlingen de ritmes van de dag en de natuur direct ervaren. Dit ontwerp stimuleert een gevoel van vrijheid en nieuwsgierigheid: de architectuur dwingt niet tot stilzitten, maar nodigt uit tot interactie.

Mijn tijd bij Planopli opende mijn ogen voor een intellectuele gelaagdheid die vaak verborgen blijft achter de monotone en commerciële architectuur die het straatbeeld in de Golfstaten domineert. De projecten die ik mocht cureren fungeren niet als simpel vertoon, maar als een noodzakelijk en kritisch weerwoord op de clichés die de regio domineren. Deze projecten laten zien dat architectuur in deze context pas echt betekenis krijgt wanneer zij de moed heeft om de eigen, complexe realiteit als fundament te gebruiken.